سیری در معماری آب انبارهای یزد

ناشر: دانشگاه علم و صنعت

سال نشر: چاپ اول 1372

تعداد صفحات: 172 صفحه  (قطع رحلي)

در سال 1369 و 1370 به مدت يكسال براي زندگي به يزد رفتم. قرار بود در دانشكده معماري يزد تدريس كنم ولي خداوند لطفي بزرگتر نمود و من را راهي بيابانها و کوچه پس كوچه هاي يزد كرد.

در آن زمان روزهاي سه شنبه صبح به تهران مي آمدم. استاد پيرنيا معماري اسلامي را در دانشكده هنرهاي زيبا تدريس می نمود و من هم دستيار ايشان بودم. تمرين دانشجويان را آب انبار انتخاب كرديم. استاد يك جلسه درباره آن صحبت كرد و من هم دانشجويان را گروه بندي كردم. در ابتدا برخي از آنها مقاومت كردند و اينكه آب انبار به موضوع درس معماري اسلامي نمي خورد. دليل انتخاب اين موضوع شايد در ناشناختگي  آن بود. مساجد، مدارس و حتي خانه ها در دوران اسلامي موضوعات رايج كتابها بوده و هست. بناهايي كه در اين گروه موضوعي قرار نمي گرفت كمتر مورد مطالعه بود و با تخريب تساعدي آنها در چند دهه اخير مي رود كه نشاني از آنها نماند. آب انبارها آميزه اي از مهندسي آب و معماري هستند.

براي جمع آوري اطلاعات از آب انبارها به كتابخانه هاي متعددي مراجعه كرديم و بيش از 200 كتاب و مقاله و گزارش كه از يك واژه تا چند صفحه درباره آب انبارها داشتند فيش برداري شد. نقشه هاي آب انبارها توسط دانشجويان برداشت شد و چندين بار بازبيني شدند. نقشه هاي آب انبارهاي روستايي و صحرايي توسط نگارنده تهيه شدند. دو روز‌ آخر هفته را در آباديهاي اطراف يزد مانند بافق، فهرج، تفت، ابرقو، ميبد، اردكان، عقدا، خرانق، گردفرامرز، عز آباد، نصرت آباد، محمد آباد، ندوشن، علي آباد، اسلاميه، حجت آباد، چك چك و … به جستجو مي پرداختيم و هر جا اثري از يك آب انبار مي ديديم نقشه آنرا تهيه مي كرديم. آنچه كه در اين كتاب ديده مي شود نتيجه فعاليت حدود 200 نفر دانشجو و مؤلف و عزيزاني ديگر است كه با راهنمايي استاد پيرنيا به اين سرانجام رسيد.

 فهرست موضوعات:

–       نگاهي به آب و هواي يزد

–       يزد و آب انبارهاي آن از ديدگاه برخي منابع تاريخي

–       منابع تأمين آب آنبارها

–       موقعيت آب انبارها

–       بررسي ويژگيهاي معماري

–       مخزن

–       نحوه دسترسي به آب مخزن

–        پاشير

–       سردر

–       بادگير

–       جزئيات نما

–       فضاهاي وابسته و مشترك با آب انبار نام چند معمار و استاد آب انبار ساز يزد

–       نقشه هاي آب انبارهاي شهري، روستايي و صحرايي

–       تصاوير

–       پيوستها

–       فهرست منابع